David Bowie: gevangen in zijn rollen

Nadat ik mijn vorige blog had geschreven, verscheen in De Volkskrant op 16 januari een artikel van filosoof Frank Meesters over het leven en werk van deze moderne artiest.

Interessant daarin is de typering die hij geeft van Bowie. Hij wilde koste wat het kost beroemd worden. En deed daar alles voor. Toen het Bowie niet lukte om beroemd te worden met zijn muziek, bedacht zijn vader, een PR-medewerker, een andere manier om de aandacht op hem te vestigen. Hij richtte het Genootschap ter Voorkoming van Wreedheid tegen Langharige Mannen op. Bowie, toen lang haar dragend, werd al snel uitgenodigd bij de BBC om zijn verhaal te kunnen doen. Toen hij enkele jaren later gevestigd was als muzikant knipte hij zijn haren af en liet ze rood verven, zijn nieuwe personage.

Een ander gegeven was wat Bowie zong in een van zijn nummers "I never lost control". Ik heb de controle nooit verloren. Hij hield de schijn op dat hij totale controle had over zijn leven. En zelfs over zijn naderende dood: niemand wist het en de zaterdag voor zijn dood bracht hij een nieuw album uit met allerlei toespelingen op zijn naderende einde. Zelfs het einde lijkt geregisseerd.

Een deel van zijn populariteit en zijn rolmodel voor in ieder geval twee generaties, is te vinden in dat laatste. Want wij leren tegenwoordig dag we rollen spelen. En we zoeken ernaar om onszelf een bruikbaar image te geven die een bepaalde rol versterkt. Sociale media versterken die neiging. Zijn we echt onszelf of maken we onszelf? 

Bowie was natuurlijk het schoolvoorbeeld van rolwisseling. De schrijver verhaalt hoe hij door de platen van zijn oudere broer veel albums van Bowie tegenkwam. En gefascineerd werd door de verscheidenheid van personages die hij tegenkwam. Waar andere muzikanten artiest werden door hun muziek, werd Bowie de artiest door het totaalaanbod. Zijn muziek en persoonlijkheid (de rol die hij speelde) maakten hem tot de totale artiest. Vandaar ook dat hij als een van de weinige artiesten succesvol was als acteur. 

Een van de laatste acties van Bowie was het uitbrengen van een musical "Lazarus". De regisseur, Ivo van Hove, was op de hoogte van Bowies naderende einde. Hij vertelde dat Bowie zich, nadat hij wist dat hij kanker had, krampachtig vastklampte aan het leven. Naast de musical en het nieuwe album Blackstar had hij alweer vijf nieuwe nummers opgenomen voor een nieuw album. Interessante conclusie van de filosofische schrijver was dat Bowie "slechts de schijn van totale beheersing kon wekken, maar die nooit daadwerkelijk had. Waarschijnlijk was zijn beste en meest constante personage de Bowie die de indruk wist te wekken altijd controle te hebben. Daarin was hij zo goed dat zelfs zijn eigen dood door hemzelf geregeld leek."

Wat mij het meest raakte was de conclusie dat als wij ons vergelijken met Bowie, met al onze rollen die wij onszelf opleggen in deze wereld, je uiteindelijk komt op de onvermijdelijke existentiële vraag: wie ben ik echt? "Ook wij raken verknoopt in de verschillende rollen die we spelen. De verplichting om je eigenleven vorm te geven, geeft juist geen controle, maar stress en een gevoel van controleverlies, terwijl we voor de buitenwereld blijven pretenderen alles in de hand te hebben."

Gedachten bij de dood van een groot artiest

Een groot man is heen gegaan. De kranten en tijdschriften stonden ineens vol met necrografieën. Wij werden geconfronteerd met het verlies van een artiest die zo velen heeft beïnvloed. Mij in ieder geval wel. Toen hij een hit had met "Fame" liet ik zelfs mijn haar aanpassen aan zijn kapsel. 

Een stijlicoon. Iemand die op een geweldige manier de popmuziek heeft beïnvloed door telkens van muziekstijl te wisselen. Een muzikale kameleon. David Bowie. In mijn platencollectie zitten enkele albums die ik grijs heb gedraaid (toen dat nog kon). Het funky "Fame" vond ik een geweldig nummer om heerlijk op uit mijn dak te gaan. Maar veel eerder werd ik op dansavonden geconfronteerd met zijn "Rebel, Rebel", een stevig rocknummer waarbij hij zich met rood haar en opgemaakt gezicht uitdoste.

Hoe is het mogelijk dat iemand zich verpakte in pure rock ("glam rock"), fabelachtige disco ("plastic soul"), elektronische muziek, of nauw samenwerkte met andersoortige artiesten als Queen, Tina Turner of Mick Jagger, toch hoorbaar zichzelf bleef?

Een man van alter ego's, die zich voordeed als iemand en die rol perfect tot in de puntjes speelde. Waar hij na verloop van tijd zelfs psychisch van in de war raakte (zoals bij Ziggy Stardust). Hij vertelde dat hij in die tijd, ondanks zijn succes, zelf het gevoel had “in de auto te rijden terwijl iemand keihard rijdt en jij niet rijdt… en je weet niet zeker of je het leuk vindt of niet.”

Een geweldig artiest dus met een Rock 'n Roll leven met alles wat erbij hoort. Jarenlange escapades met overmatig drugsgebruik. Een seksleven waarin hij eerst verklaarde homoseksueel te zijn, later biseksueel en dat ook tot op het podium tot uitdrukking bracht.

Ik kijk om mij heen en zie veel Bowie-alter ego's. Mensen die net zoals hij een rol spelen. Die willen zijn zoals anderen denken dat ze zijn. Of die zichzelf een rol hebben toegemeten. Ze spelen die rol geweldig. Maar ondertussen komt de vraag boven wie ze nou eigenlijk echt zijn. En soms is die rol zo indringend, dat die de persoonlijkheid heeft overschaduwd. De moeder die moet zorgen en zozeer zorgt dat ze niet meer weet wat zijzelf is of welke behoeftes zij heeft. De wijkbewoner die zich stoer moet voordoen, om niet ten onder te gaan aan de pijn die hij diep van binnen voelt. 

Ik kan mij voorstellen dat mensen om ons heen diep van binnen keihard met Bowie's Space Odditymeezingen: "hier zit ik in mijn tinnen blik. Ver boven de wereld. Planeet Aarde is mooi blauw. En er is niets dat ik kan doen". Je bent populair. Je hebt het gemaakt. Iedereen vraagt wat je doet of aan hebt. En toch ben jij ver van de bewoonde wereld. En dan kan het ineens zijn dat jouw ondersteuner of psycholoog tot de conclusie komt "Je circuit is dood, er is iets fout."

Het lied van de ruimtereiziger die het contact verliest met de echte wereld kan zo heel goed worden toegepast op het gevoel van eenzaamheid temidden van het intens drukke leven van alledag. Kunt u mij nog horen, lezer?

Enneagram Coach? Ja, en nu?

Vrijdag ben ik geslaagd voor mijn opleiding Enneagram Professional Coach.

Leuk, denken veel van u. En nu?

Goede vraag!

Daarom even een korte toelichting.

Het komt soms voor in je leven dat je blijft steken. Dat je het gevoel hebt tegen een barrière op te lopen. Dat dingen niet meer zo gaan zoals je wilt. Je komt jezelf tegen en weet niet hoe je jezelf kunt veranderen.

Dat is het moment om een coach in te huren. Niet omdat je een psychologisch of psychiatrisch probleem hebt. Maar omdat je ergens mee zit, waar je niet uit komt. En geloof me: dat heeft iedereen! Of je nou een "probleem mens" bent of een dik betaalde directeur.

Een coach staat naast je om met je mee te kijken naar waar de problemen vandaan komen. Om eens dieper te kijken dan je neus lang is.

Of je uit de problemen komt? Dat hangt van je eigen inzet af. Een coach met een niet welwillende klant komt niet ver. Maar als jij je voor de volle honderd procent inzet, kom je echt heel ver.

Neem gerust eens contact op als je mij als coach wilt inhuren. Het eerste gesprek is gratis! Als je dan verder wilt gaan, maken we een redelijke prijsafspraak die op jouw portemonnee is afgestemd.

Je talent opgraven

Het is me zo vaak overkomen. Een geweldig idee. Moet ik gaan doen. Om vervolgens dat idee in mijn hoofd weer helemaal af te breken. "Wie wil dat nou?", "Dat heeft toch geen zin!", "Lekker belangrijk..."

Een paar jaar geleden kwam ik voor het eerst in contact met een coach. "Ik mankeer toch niets meer", dacht ik, met in mijn achterhoofd de psychologen en psychiaters uit mijn verleden. 

Maar wat een verademing toen ik in een coachsessie terecht kwam. Ik mocht mezelf doorlichten. Niet als probleem. Maar als mens. Waarom doe ik de dingen die ik doe?

Zo kwam ik ook terecht bij mijn afbreekgedrag. Ik werd me bewust van dat gedrag. Ik merkte dat ik er last van had. Het was een barrière die ik mezelf had opgelegd. "Ga nu eens stappen zetten om je ideeën in de praktijk te brengen" was een opdracht. En tot mijn verbazing werd een idee dat ik me had voorgenomen uit te voeren een succes. 

Ik had voor het eerst mijn creatieve talent ingezet en er uitvoering aan gegeven. Wat een blijdschap om iets wat je graag wilt uit te voeren.

Mijn nieuwste idee is om zelf coach te zijn. Om weer andere mensen te helpen zichzelf en hun talenten te ontdekken. Want reken maar dat er nog veel mensen zijn die met hun talent onder de arm door het leven gaan. Ze willen graag zinvol bezig zijn. Maar kennen hun talenten niet. Die talenten zijn er al, ze moeten alleen ontdekt worden. Ze moeten naar de oppervlakte komen. Ze moeten worden opgegraven.

Daar wil ik graag bij helpen. 

Verborgen talent verdient het te worden ontdekt - ook bij jou

Diep verborgen ligt talent. Ga ernaar op zoek!

Shirma Rouse: helper die voor zichzelf heeft gekozen

Een van de persoonlijkheidstypen in het Enneagram is de TWEE. De TWEE wordt ook wel de Helper genoemd. Altijd bezig om de ander te helpen met wat in hem of haar is. Is er een probleem? De TWEE staat gelijk voor je klaar. Een geweldig sociaal mens. Maar ook een die geen nee kan zeggen. Die wordt overladen met de problemen van anderen en is helemaal onder de plak van wat de ander van hem/haar verwacht.

Ik las zojuist een prachtig interview in De Volkskrant Magazine met Shirma Rouse, een van de meest geweldige zangeressen die Nederland heeft. Een paar citaten uit dit interview.

"ik kan mensen heel goed laten stralen. Ik ben nogal zorgzaam".

"Die dienstbaarheid zit haar best in de weg. Halverwege het gesprek krijgt ze een 'eureka-moment' als ze vertelt hoe ze zich in Nederland altijd heeft moeten inhouden, om maar niet buiten de lijnen te stappen en het voor Nederlanders niet al te ingewikkeld te maken."

"...als ze ziet dat haar gesprekspartner halverwege de praatsessie met zijn hoofd begint te rollen wegens ietwat stijve nekspieren, dan slaat de zorgzame Shirma Rouse toch weer onverbiddelijk toe. 'Heb je last? Ik heb een fijne oefening voor je. Armen strekken en naar je rechterduim kijken. Doe eens.' "

"Ik genoot er intens van als ik iemand anders kon laten stralen. En ik kon me heel goed aanpassen, dat zei ook iedereen als ik studiowerk had gedaan. Echt waar: ik klink op al die platen anders. Dan hoor je me echt in dienst van iemand anders. Ik maakte opnamen met Henny Vrienten, en zei hij na afloop: 'Wat knap dat jij je stem zo kan aanpassen.' Ik deed het graag en ik deed het goed. Maar tegelijkertijd zat iets mij dwars. Ik voelde mij als een renpaard, met oogkleppen op, bezig met strak gekaderde opdrachten in dienst van een ander. Maar eigenlijk wilde ik vliegen, boven alles uitstijgen en alles overzien. Vrij zijn als zangeres."

Dus je stopte met achtergrondwerk? "Nou, zo simpel ging dat dus niet. Ik bleef maar 'ja' zeggen als ik werd gevraagd, om het iedereen naar de zin te maken. Daardoor ging ik mezelf in de weg zitten, terwijl ik inmiddels toch had gekozen voor een echte zangopleiding, aan het Rotterdamse conservatorium. Ik kreeg steeds meer leuke aanbiedingen voor mezelf maar die moest ik afketsen omdat ik al die andere afspraken had. Dus zei ik 'ja' tegen anderen en verkocht 'nee' aan Shirma. Pas twee jaar geleden dacht ik: er moet iets gebeuren."

"Weet je: je moest eens weten in welke bochten ik me heb gewrongen om in Nederland iedereen tevreden te houden. Terwijl ik mijn muzikale 'ik' helemaal geen ruimte gaf. Ik dacht: iedereen kent me nu eenmaal als die leuke achtergrondzangeres."

Toen ik deze citaten las, zag ik de typische TWEE. Altijd bezig de ander te pleasen. Gelukkig als je complimentjes krijgt over je goede hulp. Overdonderd door alles wat je moet doen voor de ander. Geen tijd voor je eigen dingen. Want die ander wil het zo graag. Ja zelfs: wie ben ik eigenlijk, want ik ben alles wat de ander van me verwacht.

Shirma is een krachtige persoonlijkheid die toch heeft geleerd voor zichzelf op te komen en haar noodzakelijke hulp aan anderen los te laten. Complimenten daarvoor, Shirma!

Ik begin nu ervaring te krijgen in het coachen, ook van deze helpers. Komt ook omdat ik mezelf voor een deel ook herken in dit type. En werkelijk: je kunt leren nee te zeggen. Gewoon oefenen!

Rick Jansen: Coach ontdekken van je persoonlijkheid

Naast talentcoach ben ik nu ook in opleiding als enneagramcoach. Een middel voor mensen om hun persoonlijkheid te leren kennen. Op het gevaar af dat je mensen in hokjes gaat indelen. Daarom was ik aanvankelijk wat afwachtend om er al te diep op in te gaan.

Maar ik heb inmiddels geleerd dat juist het enneagram mensen kan helpen zichzelf te ontdekken, maar ook anderen te accepteren.

Het enneagram deelt mensen in in negen hoofdpersoonlijkheidstypen. Interessant is dat aan de basis van het enneagram negen "hoofdzonden" liggen waaraan elk type zich bezondigt. Door bewust te worden van je type, word je ook bewust van je hoofdzonde en de manier waarop je die probeert te verbergen.

Ik zal op deze plek ook gaan bloggen over ontdekkingen die ik doe over het enneagram.